Tuổi thọ trung bình của người Nhật nằm trong nhóm cao nhất thế giới. Đằng sau con số ấy là một bữa ăn cân bằng, một hệ thống y tế dễ tiếp cận và những chính sách phòng bệnh bền bỉ.
Nhật Bản, quốc gia có tuổi thọ trung bình hàng đầu thế giới.
Theo bảng tuổi thọ giản lược năm 2021 do Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản công bố, tuổi thọ trung bình của người Nhật như sau:
81,47tuổi, nam giới
87,57tuổi, nữ giới
Vậy đâu là lý do? Có thể nhìn vào hai nhóm yếu tố chính: chế độ ăn và hệ thống y tế.
Ẩm thực truyền thống của Nhật có một số đặc điểm được cho là tốt cho sức khỏe.
Bữa ăn Nhật thường theo cấu trúc “một canh, ba món”, dùng nguyên liệu tươi, giữ hương vị tự nhiên và chế biến đa dạng, nhờ vậy dinh dưỡng rất cân đối.
Một chi tiết thú vị: thời kỳ bữa ăn truyền thống còn chiếm ưu thế tuyệt đối, người Nhật hay mắc bệnh beriberi (thiếu vitamin B1) cùng nhiều chứng thiếu dinh dưỡng, và tuổi thọ không cao. Vì vậy, điều giúp người Nhật khỏe mạnh ngày nay nhiều khả năng là kiểu ăn truyền thống đã được điều chỉnh cho hiện đại, chứ không đơn thuần là món ăn xưa.
Nhật Bản có nhiều loại bảo hiểm xã hội (y tế, hưu trí, tai nạn lao động, thất nghiệp, điều dưỡng) và người dân bắt buộc phải tham gia. Nhờ đó, khi ốm đau, nhập viện hay gặp tai nạn, họ có thể điều trị mà ít phải lo về tiền. Nếu chi phí quá cao, còn có chế độ hỗ trợ chi phí y tế cao (“kogaku ryoyohi”) giúp giảm gánh nặng tự chi trả.
Mỗi năm người dân được khám sức khỏe một lần, nên bệnh được phát hiện và điều trị sớm, tránh trở nặng hoặc thậm chí được ngăn ngừa từ đầu. Với nhóm từ 75 tuổi trở lên, tỷ lệ khám định kỳ là khoảng 25,1% (năm tài khóa 2013) và dự kiến sẽ còn tăng khi dân số già hóa.
Ngoài ra, người dân có thể tự chi trả để làm các gói như “ningen dock” (khám tổng quát toàn diện), tầm soát não hoặc ung thư. Vì chênh lệch giàu nghèo ở Nhật không quá lớn, nhiều người sẵn sàng bỏ thêm một khoản nhỏ cho việc này.
Ở những quốc gia không có bảo hiểm toàn dân, người dân phải tự mua bảo hiểm tư nhân hoặc chi trả toàn bộ. Khi đó, người nghèo thường ít quan tâm đến sức khỏe và chỉ phát hiện bệnh khi đã nặng.
Hệ thống y tế Nhật không chỉ tập trung vào điều trị mà còn chú trọng phòng ngừa bệnh và phòng ngừa tình trạng cần chăm sóc dài hạn ở người cao tuổi. Nhờ những nỗ lực ở tầm quốc gia này, người Nhật không chỉ sống lâu mà còn sống khỏe.
Tuổi thọ cao của người Nhật là kết quả của sự kết hợp giữa chế độ ăn cân bằng, hệ thống bảo hiểm cùng khám sức khỏe định kỳ, và chính sách phòng bệnh nhất quán. Không có “bí quyết thần kỳ” nào, chỉ là những thói quen và thiết chế tốt được duy trì đều đặn.