Manga chiếm một tỷ trọng khổng lồ trong ngành xuất bản Nhật Bản. Theo số liệu của Viện Nghiên cứu Khoa học Xuất bản, riêng năm 2006 đã có gần 11.000 đầu sách manga dạng tankobon (đơn hành bản) và hơn 300 tạp chí manga được phát hành tại Nhật, chiếm khoảng 1/3 tổng doanh số toàn ngành xuất bản trong năm đó. Thuật ngữ "manga" và "tankobon" giờ đây đã trở thành những từ vựng quốc tế, được giới xuất bản phương Tây sử dụng để chỉ riêng truyện tranh phong cách Nhật Bản.
Từ "manga" theo nghĩa hiện đại chỉ thực sự phổ biến từ giữa thời Minh Trị đến đầu thời Đại Chính. Trước đó, các tác phẩm hội họa mang tính trào phúng, hài hước thường được gọi bằng nhiều tên khác nhau như "giga", "kyoga", "ponchi-e"... Về mặt chữ nghĩa, "manga" trong tiếng Nhật mang ý nghĩa "vẽ tùy theo cảm hứng" hay "những bức vẽ ngẫu hứng", và đây là một từ Hán-Nhật được tạo ra tại Nhật Bản, xuất hiện lần đầu trong lời mở đầu một tác phẩm năm 1798.
Người có công lớn trong việc định hình ý nghĩa từ "manga" gắn với "tranh biếm họa" (caricature, cartoon) chính là họa sĩ Kitazawa Rakuten vào cuối thời Minh Trị. Ông học kỹ thuật vẽ tranh kiểu phương Tây và đề xuất sử dụng tên gọi "manga" cho mục tranh trên báo Jiji Shinpo từ năm 1902, từ đó từ này dần trở thành cách gọi thông dụng cho đến ngày nay. Đáng chú ý, có một thời kỳ (trước khi từ "anime" trở nên phổ biến vào cuối thập niên 1970), cả phim hoạt hình và phim truyền hình thiếu nhi cũng được gọi chung là "manga".
.jpeg)
Một trang manga thông thường được cấu thành từ các yếu tố: khung tranh (koma), nhân vật, bối cảnh, bong bóng lời thoại (fukidashi), từ tượng thanh/tượng hình viết tay, và các ký hiệu biểu cảm đặc trưng gọi là "manpu".
Thứ tự đọc của manga truyền thống (đóng gáy bên phải) tuân theo quy tắc: đọc từ phải sang trái trên cùng một trang, từ trên xuống dưới giữa các hàng khung tranh, và nếu có nhiều khung trên một hàng thì đọc từ phải sang trái. Trước đây khi xuất bản ở phương Tây, các nhà xuất bản thường lật ngược toàn bộ tác phẩm để phù hợp với cách đọc trái sang phải, nhưng cách làm này khiến hình ảnh bị đảo ngược không như ý đồ ban đầu của tác giả. Vì vậy, xu hướng hiện nay là giữ nguyên bản gốc đóng gáy bên phải, chỉ điều chỉnh một số chi tiết như hình dạng bong bóng lời thoại cho phù hợp với chữ viết ngang. Gần đây, để phù hợp với việc đọc trên điện thoại, thể loại "manga cuộn dọc" (giống webtoon) cũng đã xuất hiện và phát triển các kỹ thuật trình bày riêng.
Manga không chỉ đơn thuần phân chia theo "dành cho trẻ em" hay "dành cho người lớn" mà có một hệ thống phân loại rất chi tiết theo độ tuổi và giới tính độc giả: manga nhi đồng, manga thiếu niên (shonen), manga thiếu nữ (shojo), manga dành cho thanh niên (seinen), manga dành cho phụ nữ trưởng thành (josei), và manga dành cho người trên 18 tuổi. Tuy nhiên đây chỉ là cách phân loại mang tính tương đối vì độc giả thực tế thường vượt qua các ranh giới này.
Về đề tài, thể loại manga thể thao đặc biệt phát triển phong phú, được chia nhỏ theo từng môn thể thao và góc nhìn (vận động viên, huấn luyện viên...). Có những trường hợp một bộ manga thành công đã tạo ra ảnh hưởng xã hội thực sự — ví dụ bộ truyện về bóng rổ "Slam Dunk" được cho là đã góp phần làm tăng vọt số người chơi bóng rổ tại Nhật, tương tự với ảnh hưởng của "Captain Tsubasa" đối với môn bóng đá.
Nhờ điều 21 của Hiến pháp Nhật Bản bảo đảm tự do biểu đạt và cấm kiểm duyệt, giới hạn về nội dung chủ yếu do các nhà xuất bản tự quy định, dẫn đến sự xuất hiện của nhiều tác phẩm có nội dung táo bạo hoặc đề cập đến tội phạm ngay trên các tạp chí phổ thông.
Mô hình truyền thống là tác phẩm được đăng nhiều kỳ trên tạp chí trước, sau đó tập hợp lại thành sách đơn hành bản (tankobon). Vì nhiều tác giả cùng đăng truyện khác nhau trong một số tạp chí, các tạp chí manga Nhật thường có độ dày vượt 300 trang — dày hơn nhiều so với comic book Mỹ.
Trong những năm gần đây, xu hướng xuất bản trên ứng dụng và website chính thức ngày càng phổ biến, nhiều tác phẩm được công bố miễn phí trực tuyến trước, nếu lượng truy cập cao sẽ được chuyển sang đăng tạp chí hoặc xuất bản trực tiếp thành sách.
Bên cạnh chức năng giải trí, manga ở Nhật còn được dùng làm công cụ giáo dục (manga học tập), kể chuyện phi hư cấu, hay thậm chí truyền tải các thông điệp y tế, xã hội. Manga quảng cáo theo đơn đặt hàng từ doanh nghiệp cũng hình thành một thị trường riêng.
Từ thập niên 1950, manga đã trở thành một phần ngày càng quan trọng của ngành xuất bản Nhật Bản. Năm 1995, giá trị thị trường manga nội địa Nhật Bản được ước tính khoảng 586,4 tỷ yên, với khoảng 1,9 tỷ cuốn manga (bao gồm cả sách và tạp chí) được bán ra mỗi năm — tương đương 15 cuốn/người. Đến năm 2020, thị trường này đạt mức kỷ lục 612,6 tỷ yên nhờ sự tăng trưởng mạnh của manga điện tử cùng với doanh số bản in cũng tăng, và năm 2022 tiếp tục lập kỷ lục mới với 675,9 tỷ yên.
Về thị phần thế giới, tính đến năm 2021, trong số các nhà xuất bản comic lớn nhất toàn cầu theo doanh thu, bốn vị trí đầu đều thuộc về các nhà xuất bản manga Nhật Bản (Shueisha, Kodansha, Kadokawa, Shogakukan). Tại Bắc Mỹ, giá trị thị trường manga năm 2020 đạt khoảng 250 triệu USD, và theo NPD BookScan, manga chiếm tới 76% tổng doanh số comic và graphic novel tại Mỹ năm 2021 — sự tăng trưởng này được cho là nhờ các ứng dụng đọc số, hệ thống nhà sách như Barnes & Noble, các nền tảng bán hàng trực tuyến như Amazon, và sự phổ biến của dịch vụ streaming anime.
Tại châu Âu, theo nhà nghiên cứu Jean-Marie Bouissou, manga đã chiếm tới 38% thị trường truyện tranh Pháp vào năm 2005 — gấp khoảng 3 lần tỷ trọng tại Mỹ thời điểm đó, với giá trị khoảng 460 triệu euro. Công ty nghiên cứu thị trường Grand View Research ước tính quy mô thị trường manga toàn cầu năm 2022 đạt 12,13 tỷ USD và dự báo sẽ tăng lên 42,2 tỷ USD vào năm 2030.
Tháng 4/2023, tổ chức Keizai Doyukai (Hiệp hội các nhà quản trị doanh nghiệp Nhật Bản) đã công bố đề xuất nhằm tăng cường quảng bá các ngành công nghiệp nội dung — đặc biệt là anime, manga và video game — ra thị trường quốc tế, với mục tiêu tăng gấp 4 lần doanh số nội dung Nhật Bản ở nước ngoài trong vòng 10 năm tới, đồng thời kết nối du lịch với các địa điểm gắn liền với các tác phẩm manga, anime nổi tiếng.